­čôóÔÇťKanunsuz Su├ž Olmaz! Aleyhe D├╝zenleme Geriye Y├╝r├╝mez!"
TMMOB ─░n┼čaat M├╝hendisleri Odas─▒ Y├Ânetim Kurulunun, 6 ┼×ubat Depremleriyle ilgili yarg─▒ s├╝re├žleri hakk─▒nda 10 Haziran 2024 tarihinde yapt─▒─č─▒ a├ž─▒klama.

ÔÇťKanunsuz Su├ž Olmaz! Aleyhe D├╝zenleme Geriye Y├╝r├╝mez!"

ÔÇťFenn├« mesul ve ┼čantiye ┼čeflerinin sorumluluklar─▒ g├Ârev yapt─▒klar─▒ d├Ânemde ge├žerli olan mevzuata g├Âre belirlenmelidir."

TMMOB ─░n┼čaat M├╝hendisleri Odas─▒ olarak 6 ┼×ubat Depremlerinin ard─▒ndan ba┼člayan soru┼čturma ve yarg─▒ s├╝re├žlerine dair 15 Mart 2023 ve 13 Aral─▒k 2023 tarihli a├ž─▒klamalar─▒m─▒zda y─▒k─▒lan ve hasar g├Âren on binlerce yap─▒n─▒n sorumluluklar─▒n─▒n hem cezai hem de hukuki y├Ânden meslekta┼člar─▒m─▒z─▒n omuzlar─▒na y├╝klenmeye ├žal─▒┼č─▒ld─▒─č─▒n─▒ belirtmi┼čtik. (6 ┼×ubat Depremlerinin As─▒l Sorumlular─▒ Hesap Vermeli, Yarg─▒ S├╝re├žleri Adil Olmal─▒d─▒r! TMMOB ─░n┼čaat M├╝hendisleri Odas─▒ Y├Ânetim Kurulunun, 6 ┼×ubat Depremleri hakk─▒nda y├╝r├╝t├╝len yarg─▒ s├╝re├žleri hakk─▒nda, 13 Aral─▒k 2023 tarihinde yapt─▒─č─▒ a├ž─▒klama.)[1] (Adalet Bakanl─▒─č─▒na ├ça─čr─▒m─▒zd─▒r, Soru┼čturmalar Cad─▒ Av─▒na D├Ân├╝┼čt├╝r├╝lmesin! TMMOB ─░n┼čaat M├╝hendisleri Odas─▒ Y├Ânetim Kurulunun 15 Mart 2023 tarihli a├ž─▒klamas─▒.)[2]

27 Nisan 2024 tarihinde ÔÇťMeslekta┼člar─▒m─▒z─▒n Tutuklu Yarg─▒lanmalar─▒na ─░tiraz EdiyoruzÔÇŁ ba┼čl─▒─č─▒yla yapt─▒─č─▒m─▒z bas─▒n a├ž─▒klamas─▒nda y─▒k─▒m─▒n sorumlulu─čunu meslekta┼člar─▒m─▒z─▒n ├╝zerine at─▒p ger├žek sorumlular─▒n gizlenmesi ├žabalar─▒na en y├╝ksek sesle itiraz etmi┼č, masumiyet karinesi ihlal edilip savunma haklar─▒ engellenerek tutuklu yarg─▒lanan meslekta┼člar─▒m─▒z─▒n (gerekmesi halinde ba┼čkaca adli kontrol tedbirleri uygulanarak) tutuksuz yarg─▒lanmak ├╝zere tahliye edilmelerini talep etmi┼čtik. (Meslekta┼člar─▒m─▒z─▒n Tutuklu Yarg─▒lanmalar─▒na ─░tiraz Ediyoruz!, TMMOB ─░n┼čaat M├╝hendisleri Odas─▒ Y├Ânetim Kurulunun 27 Nisan 2024 tarihli a├ž─▒klamas─▒.)[3]

Devam eden yarg─▒lama s├╝re├žlerinde ise var olan sorunlar─▒n ├ž├Âz├╝lmedi─či gibi yeni sorunlar─▒n da eklendi─či g├Âr├╝lmektedir. Bu sorunlardan birisi de fenn├« mesul ve ┼čantiye ┼čefinin istifas─▒ sonras─▒nda atanan yeni fenn├« mesul ve ┼čantiye ┼čeflerinin, i┼če ba┼člama tarihlerinden ├Ânceki imalata y├Ânelik mevzuat de─či┼čiklik tarihi dikkate al─▒nmadan haks─▒z bi├žimde kusurlu say─▒larak, tutuklu veya adli kontrol h├╝k├╝mleri uygulanarak yarg─▒lanmalar─▒d─▒r.

Oysa ki; Fenn├« mesullerin istifas─▒ veya i┼čten ├ž─▒kar─▒lmas─▒ gibi gerek├želerle i┼čten ayr─▒lmas─▒ veya ├Âl├╝m├╝ halleri 3194 say─▒l─▒ ─░mar KanunuÔÇÖnun 28. maddesinde d├╝zenlenmi┼čtir. 3194 say─▒l─▒ ─░mar KanunuÔÇÖnun 9 May─▒s 1985 tarihli ve 18749 say─▒l─▒ Resm├« Gazetede yay─▒nlanan metninde ÔÇťFenn├« mesuller ve mesuliyetleri ile m├╝teahhit sicilleriÔÇŁ ba┼čl─▒kl─▒ 28. maddesinde fenn├« mesullerin i┼čten ayr─▒lmalar─▒na y├Ânelik b├Âl├╝m a┼ča─č─▒daki gibidir:

ÔÇťÔÇŽ Yap─▒n─▒n nev'ine, ehemmiyetine ve b├╝y├╝kl├╝k derecesine g├Âre proje ve eklerinin tanziminin ve in┼čaat─▒n kontrol├╝n├╝n 38 inci maddede belirtilen meslek mensuplar─▒na yapt─▒r─▒lmas─▒ mecburidir. Yap─▒n─▒n, fenn├« mesuliyetini ├╝zerine alm─▒┼č olan meslek mensubu, bu vazifeden ├žekildi─či takdirde, tatil g├╝nleri hari├ž, ├╝├ž g├╝n i├žinde, mucip sebepleriyle birlikte keyfiyeti yaz─▒l─▒ olarak ilgili idareye bildirmekle m├╝kelleftir, aksi takdirde kanuni mesuliyetten kurtulamaz. Fenn├« mesul├╝n herhangi bir sebeple istifas─▒ halinde istifa tarihinden ├Ânce yap─▒lan i┼člerde sorumlulu─ču devam eder. Fenn├« mesuliyeti ├╝zerine alan─▒n istifa veya ├Âl├╝m├╝ halinde ba┼čka bir meslek mensubu fenn├« mesuliyeti deruhte etmedik├že yap─▒n─▒n devam─▒na m├╝saade edilmez. ÔÇŽÔÇŁ

─░mar KanunuÔÇÖnun 1985 y─▒l─▒nda yay─▒mlanan metninde fenn├« mesul├╝n i┼čten ayr─▒lmas─▒ halinde yeni atanan fenn├« mesul├╝n sorumluluklar─▒na y├Ânelik bir husus belirtilmemi┼čtir.

9 Aral─▒k 2009 tarihli ve 5940 say─▒l─▒ Kanunun 1. maddesiyle 3194 say─▒l─▒ ─░mar KanunuÔÇÖnun 28. maddesinin ba┼čl─▒─č─▒ ÔÇťM├╝elliflik, fenn├« mesuliyet, ┼čantiye ┼čefli─či, yap─▒ m├╝teahhitli─či ve kay─▒tlarÔÇŁ ┼čeklinde de─či┼čtirilmi┼č ve fenn├« mesullerin i┼čten ayr─▒lmas─▒yla ilgili b├Âl├╝m a┼ča─č─▒daki ┼čekilde yeniden d├╝zenlenmi┼čtir.

ÔÇťYap─▒da in┼čaat ve tesisat i┼čleri ile kullan─▒lan malzemelerin kamu ad─▒na denetimine ili┼čkin fenn├« mesuliyet, ruhsat eki et├╝t ve projelerin gerektirdi─či uzmanl─▒─č─▒ haiz meslek mensuplar─▒ taraf─▒ndan ayr─▒ ayr─▒ ├╝stlenilmek zorundad─▒r. (Ek c├╝mle:14/2/2020-7221/9 md.) Fenn├« mesul mimar ve m├╝hendisler uzmanl─▒k alanlar─▒na g├Âre; yap─▒n─▒n, tesisat─▒ ve malzemeleri ile birlikte, bu Kanuna, ilgili di─čer mevzuata, uygulama imar plan─▒na, ruhsata, ruhsat eki et├╝t ve projelere, standartlara ve teknik ┼čartnamelere uygun olarak in┼ča edilmesini denetlemekle g├Ârevlidir. Yap─▒ sahibine ve idareye kar┼č─▒ sorumlu olan fenn├« mesuller, uzmanl─▒k alan─▒na uygun olarak yap─▒da yetki belgesi olmayan usta ├žal─▒┼čt─▒r─▒lmas─▒ veya ┼čantiye ┼čefi bulundurulmaks─▒z─▒n yap─▒m i┼činin s├╝rd├╝r├╝lmesi veya yap─▒n─▒n mevzuata ayk─▒r─▒ yap─▒lmas─▒ veya istifalar─▒ halinde, bu durumlar─▒ alt─▒ i┼č g├╝n├╝ i├žinde ilgili idareye yaz─▒l─▒ olarak bildirmek zorundad─▒r. Aksi takdirde, fenn├« mesuller kanuni mesuliyetten kurtulamaz. Bildirim ├╝zerine, en ge├ž ├╝├ž i┼č g├╝n├╝ i├žinde 32 nci maddeye g├Âre i┼člem yap─▒l─▒r.

Fenn├« mesul├╝n istifas─▒ veya ├Âl├╝m├╝ halinde, ba┼čka bir meslek mensubu fenn├« mesuliyeti ├╝stlenmedik├že yap─▒n─▒n devam─▒na izin verilmez. Fenn├« mesul├╝n istifas─▒ halinde, istifa tarihinden ├Ânce yap─▒lan i┼člere dair sorumlulu─ču devam eder. Yeni atanan fenn├« mesul, daha ├Ânce yap─▒lan i┼člerin denetlenmesinden ve eksiklik ve hata var ise giderilmesini sa─člamaktan ve bildirimde bulunmaktan da sorumludur. Tespit edilen bu eksiklik ve hatalar giderilmedik├že in┼čaat─▒n devam─▒na izin verilmez.ÔÇŁ

3194 say─▒l─▒ ─░mar Kanunu 28. maddesinde fenn├« mesullerin sorumluluklar─▒yla ilgili 9 Aral─▒k 2009 tarihinde yap─▒lan en ├Ânemli de─či┼čikli─čin yeni atanan fenn├« mesule daha ├Ânce yap─▒lan i┼člerin denetlenmesi ve eksiklik ve hata var ise giderilmesinin sa─članmas─▒ ve bildirimde bulunulmas─▒ sorumlulu─ču getirilmesi oldu─ču de─čerlendirilmektedir. Ancak yeni atanan fenn├« mesullerin bu sorumluluklar─▒ uygulamada nas─▒l yerine getireceklerine y├Ânelik alt mevzuat halen bulunmamaktad─▒r.

┼×antiye ┼čefinin i┼čten ayr─▒lmas─▒ veya ├Âl├╝m├╝ halinde yeni atanan ┼čantiye ┼čefinin benzer ┼čekilde i┼če ba┼člama tarihinden ├Ânceki imalata y├Ânelik bir sorumlulu─ču oldu─čuna dair bir mevzuat h├╝km├╝ bulunmamaktad─▒r. Ancak hem uygulamada hem de yarg─▒ s├╝re├žlerindeki kabul ┼čantiye ┼čeflerinin m├╝teahhit, yap─▒ sahibi ve fenn├« mesul├╝n t├╝m sorumluluklar─▒n─▒ payla┼čt─▒─č─▒ ┼čeklindedir. ┼×antiye ┼čefleriyle ilgili bu kabul her ┼čantiyeye bir ┼čef olmas─▒ halinde kabul edilebilecek olmakla birlikte, birden fazla ┼čantiyede ayn─▒ ┼čefin g├Ârev almas─▒ halinde ger├žeklikten uzak oldu─ču a├ž─▒kt─▒r. Bu a├ž─▒klama kapsam─▒nda yaln─▒zca yeni atanan fenn├« mesul ve ┼čantiye ┼čefinin sorumluluklar─▒ ├╝zerinde durulacakt─▒r.

3194 say─▒l─▒ ─░mar KanunuÔÇÖnda 9 Aral─▒k 2009 tarihinde yap─▒lan de─či┼čiklik sonras─▒ y├╝r├╝t├╝len bina yap─▒m s├╝re├žlerine y├Ânelik veya 9 Aral─▒k 2009 tarihi sonras─▒nda yeni atanm─▒┼č fenn├« mesul veya ┼čantiye ┼čeflerinin sorumluluklar─▒n atanma tarihi ├Âncesindeki imalat─▒ da kapsad─▒─č─▒ kanunun lafz─▒ndan anla┼č─▒lmaktad─▒r. Ancak yarg─▒ s├╝re├žlerinde bu sorumlulu─čun 9 Aral─▒k 2009 tarihi ├Âncesindeki bina yap─▒m s├╝re├žlerine y├Ânelik de uyguland─▒─č─▒ g├Âr├╝lmektedir. Soru┼čturma/kovu┼čturma dosyalar─▒nda 9 Aral─▒k 2009 tarihi ├Âncesindeki yap─▒m s├╝re├žlerine y├Ânelik an─▒lan sorumluluk gerek├žesiyle halen tutuklu olan TMMOB ├╝yesi meslekta┼člar─▒m─▒z bulundu─ču g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r.

Ceza hukuku a├ž─▒s─▒ndan su├ž yaratan ya da mevcut su├žun cezas─▒n─▒ artt─▒ran failin aleyhine olan yasan─▒n geriye y├╝r├╝t├╝lmesi durumunda i┼členen fiilin su├ž haline getirilmesi ÔÇťkanunsuz su├ž olmazÔÇŁ prensibine ayk─▒r─▒l─▒k te┼čkil etmektedir. Benzer ┼čekilde fiilin cezas─▒n─▒n art─▒r─▒lmas─▒ durumunda da ÔÇťkanunsuz ceza olmazÔÇŁ kural─▒na ayk─▒r─▒l─▒k te┼čkil etmektedir. Ceza kanunlar─▒n─▒n ge├žmi┼če y├╝r├╝t├╝lmesi yasa─č─▒, daha ├Ânce i┼členen fiiller bak─▒m─▒ndan bir kanunun ge├žmi┼če etkili olacak ┼čekilde uygulanmamas─▒ amac─▒n─▒ ta┼č─▒maktad─▒r. Failin durumu geriye y├╝r├╝t├╝len aleyhe yasa veya yasalarla k├Ât├╝le┼čmemelidir. ├ç├╝nk├╝ onun devletten kazan─▒lm─▒┼č haklar─▒na sayg─▒ duyulmas─▒n─▒ isteme hakk─▒ vard─▒r. Bu ilke hukuk devletinin ana esaslar─▒ndan biri olan hukuk g├╝venli─činin temin edilmesiyle de ilgilidir.

9 Aral─▒k 2009 tarihi ├Âncesinde fenn├« mesul veya ┼čantiye ┼čefinin ayr─▒lmas─▒ veya ├Âl├╝m├╝ nedeniyle yeni atanan fenn├« mesul veya ┼čantiye ┼čefine ├Ânceki imalatla ilgili sorumluluk y├╝klenmesi, aleyhe olan kanunun geriye y├╝r├╝t├╝lerek kanunsuz su├ž ve ceza olmaz ilkesinin ihlalini olu┼čturmaktad─▒r. Soru┼čturma/kovu┼čturma dosyalar─▒nda g├Âzlenen bu uygulama yap─▒m s├╝re├žlerinde fenn├« mesul veya ┼čantiye ┼čefi olarak g├Ârev alm─▒┼č meslekta┼člar─▒m─▒z─▒n kusurlar─▒ olmasa da sorumlu kabul edilmeleri sonucunu do─čurmaktad─▒r.

Fenn├« mesul veya ┼čantiye ┼čeflerinin yeni atand─▒klar─▒ yap─▒m s├╝re├žlerinde imalat─▒n ├Âl├ž├╝leri baz─▒nda projelere uygunlu─čunun kontrol├╝ 9 Aral─▒k 2009 tarihi ├Âncesi veya sonras─▒ fark etmeksizin yap─▒lan i┼čin do─čas─▒ gere─či ve olmazsa olmaz ┼čart─▒d─▒r. Atanma tarihinden ├Ânceki imalat─▒n, ├Âl├ž├╝ bazl─▒ kontrol haricinde ├Âzellikle ├╝zeri kapanan yal─▒t─▒m, vb. her t├╝rl├╝ imalat; ├╝zeri kapanm─▒┼č donat─▒ imalat─▒, (segregasyon, vb. g├Âzle g├Âr├╝n├╝r sorunlar d─▒┼č─▒nda) beton imalat─▒ ve her t├╝rl├╝ malzeme kalitesi a├ž─▒s─▒ndan nas─▒l kontrol edilece─čine y├Ânelik d├╝zenleyici bir mevzuat veya uygulama birli─či bulunmamaktad─▒r. Yeni atanan fenn├« mesul veya ┼čantiye ┼čefinin g├Âzle veya ├Âl├žerek kontrol imk├ón─▒ olmayan imalatla ilgili atanma tarihi ├Âncesinde her t├╝rl├╝ imalat ve denetim evraklar─▒n─▒ kontrol ederek do─čruluklar─▒ kabul├╝yle imalata devam edebilece─či de─čerlendirilmektedir.

Adalet mutlaka bir su├žlu bularak de─čil, su├žun sorumlular─▒n─▒ ortaya ├ž─▒kar─▒p kanunlara g├Âre yarg─▒layarak cezaland─▒rmakla olabilir. Ge├ž gelen adalet de adalet de─čildir. Tek su├žlu ilan edilip yarg─▒lamalar boyunca tutuklu b─▒rak─▒lan meslekta┼člar─▒m─▒z beraat ettiklerinde adalet tecelli etmi┼č olmayacakt─▒r. 6 ┼×ubat Depremlerinin yaratm─▒┼č oldu─ču y─▒k─▒mda sorumlulu─ču bulunan herkesin yarg─▒ ├Ân├╝ne ├ž─▒kar─▒lmas─▒ ve bu ki┼čilerden hukuk nezdinde hesap sorulmas─▒ gerekmektedir. Kanunsuz su├ž ve ceza olmaz ilkesi ihlal edilerek ve kusursuz sorumluluk y├╝klenerek meslekta┼člar─▒m─▒z─▒n ma─čdur edilmeleri depremlerin y─▒k─▒m─▒n─▒n sorumlulu─čunu meslekta┼člar─▒m─▒z─▒n ├╝zerine at─▒p ger├žek sorumlular─▒n gizlenmesi ├žabalar─▒na ├Ârnek te┼čkil etmektedir.

Fenn├« mesul ve ┼čantiye ┼čefi olarak yap─▒m s├╝re├žlerinde g├Ârev alm─▒┼č meslekta┼člar─▒m─▒za kusursuz sorumluluk y├╝klenmemeli, kanunsuz su├ž ve ceza olmaz ilkesi ihlal edilmemelidir.

TMMOB ─░n┼čaat M├╝hendisleri Odas─▒ 6 ┼×ubat depremlerinin ard─▒ndan ba┼člayan soru┼čturma ve yarg─▒ s├╝re├žlerine dair dosyalar─▒ incelemeye ve tespit etti─či sorunlar─▒ ve ├Ânerilerini kamuoyu ile payla┼čmaya devam edecektir.

TMMOB ─░n┼čaat M├╝hendisleri Odas─▒
Y├Ânetim Kurulu





G├╝ncel Haberler Di─čer Aylar

TMMOB
─░n┼čaat M├╝hendisleri Odas─▒